|
Cyprian Kamil Norwid (1821-1883) -
Norwid Cyprian Kamil (1821-1883), polski
poeta, dramatopisarz, prozaik, artysta plastyk. 1831-1837 uczył
się w warszawskim gimnazjum, którego nie ukończył, następnie
w szkole malarskiej. 1842 wyjechał z Warszawy i udał się do
Włoch, gdzie rozpoczął studia rzeźbiarskie. 1846 aresztowany
w Berlinie i oskarżony o współdziałanie w wydarzeniach
rewolucyjnych na ziemiach polskich, nabawił się w więzieniu
częściowej głuchoty.
Następnie przebywał w Brukseli, gdzie zdecydował się
ostatecznie pozostać na emigracji. 1848 przebywał w Rzymie, w następnym
roku w Paryżu. Brał czynny udział w życiu emigracji, związany
ze stronnictwem księcia A.J. Czartoryskiego. Kłopoty osobiste,
m.in. niespełniona miłość do M. Kalergis oraz problemy
finansowe spowodowały wyjazd do Ameryki w 1852, gdzie również
mu się nie powiodło. 1854 powrócił przez Londyn do Paryża.
W okresie powstania styczniowego próbował włączyć się w bieg
wydarzeń, m.in. przy pomocy politycznych memoriałów.
Jako artysta plastyk zdobył uznanie wśród Francuzów i został
1868 członkiem Société des Artistes, a także współpracował
z Société Philologique. Żył w coraz większym osamotnieniu,
uważany za dziwaka. 1877 z powodu biedy zamieszkał w opiekuńczym
Zakładzie św. Kazimierza na przedmieściu Paryża - Ivry, gdzie
zmarł. W 1888 jego zwłoki zostały przeniesione do grobu
zbiorowego w Montmorency pod Paryżem. 23 września 2001 roku urna z ziemią z grobu Norwida została umieszczona
w krypcie wieszczów na Wawelu
Twórczość poety
Za życia opublikował tylko nieliczne utwory. Od 1840 ogłaszał
wiersze w czasopismach. Od 1848 seria traktatów poetyckich i dramatów:
Wigilia (Paryż 1848), Pieśni społecznej cztery
strony (Poznań 1849), Niewola (powstanie 1848-1949,
wydanie Lipsk 1864), Psalmów-psalm (powstanie 1850,
druk w Wiadomościach Literackich 1933), dramat Zwolon
(powstanie 1848-1849, wydanie Poznań 1851), poetycki traktat o sztuce
Promethidion (powstanie 1848-1850, wydanie Paryż 1851).
W cyklu artykułów Listy o emigracji (Dziennik Polski
1849) nakreślił program artystyczny postulujący antyromantyczną
literaturę czynu. W 1856 napisał poemat epicki osnuty
na dziejach starożytnych Quidam (opublikowany w jedynym
wydanym za życia zbiorze jego wierszy pt. Poezje, Lipsk
1863).
Do arcydzieł prozy polskiej należą cykle Czarne kwiaty
(o wybitnych polskich pisarzach i artystach) oraz Białe
kwiaty, opublikowane w dodatku miesięcznym do Czasu
1856-1857.
W lipskim zbiorze znalazły się także m.in. traktaty
poetyckie: Pięć zarysów, Rozmowa umarłych. 1865-1866
przygotował do druku najlepszy swój zbiór wierszy Vade-mecum,
na który nie znalazł za życia wydawcy, opublikowany dopiero w 1947.
W latach 1865-1883 udało mu się ogłosić drukiem zaledwie
21 wierszy i traktat poetycki Rzecz o wolności (Paryż
1869). Nie zdołał wydać ani wystawić wielkich dramatów, np. Noc
tysięczna druga, Wanda, Za kulisami, Kleopatra, Aktor, Miłość
czysta u kąpieli morskich. W rękopisach (częściowo
zaginionych) pozostawały przez wiele lat m.in. poematy: Assunta
(Przewodnik Naukowy i Literacki 1907) i A Dorio ad
Phrygium (fragmenty ogłoszone 1915), nowele, np. Stygmat
i Ad leones.
Norwid odkryty na nowo w początkach naszego
stulecia, głównie przez Z. Przesmyckiego-Miriama, uważany jest
za jednego z najbardziej oryginalnych pisarzy polskich, którego
twórczość cechuje wyrafinowany artyzm i filozoficzna głębia.
Także m.in. Pisma wszystkie (tom 1-11, 1971-1976), Pisma
wybrane (tom 1-5, 1980), Wiersze (1966).
Zainspirowani Norwidem
Teksty Norwida wykorzystano w filmach: Popiół i diament
(1958) A. Wajdy - jako napis z poematu Promethidion
umieszczony na płycie renesansowej nagrobka, a odczytywany
przez Maćka Chełmickiego, Chimera na polnej drodze (1969)
- filmie popularno-naukowym K. Muchy o twórczości J.
Malczewskiego, Wyszedł w jasny, pogodny dzień (1971)
K. Wojciechowskiego - filmie dokumentalnym poświęconym pamięci
bohaterów września 1939, którego nastrój podbudowuje
kompozycja muzyczna Cz. Niemena do wiersza Norwida Bema pamięci
rapsod żałobny.
|
Deutsch menu